Osobo niepełnosprawna, czy znasz swoje prawa?

Masz prawa zagwarantowane Konstytucją.

            Osoby niepełnosprawne mają zagwarantowane szereg praw, o których warto wiedzieć. Podstawowym prawem osoby niepełnosprawnej jest prawo do niedyskryminacji, wynikające z Konstytucji RP, która mówi o tym, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32, ust. 2). Władza ma również obowiązek sprawowania szczególnej opieki zdrowotnej dla osób niepełnosprawnych, a także obowiązek pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej (art. 68, ust. 3 i art. 69).

Masz prawa zagwarantowane Konwencją ONZ

            O prawach osób niepełnosprawnych mówi również konwencja ONZ z 13 grudnia 2006 roku, która jest pierwszym międzynarodowym aktem prawnym szczegółowo odnoszącym się do osób niepełnosprawnych. Konwencja ma na celu popieranie i zapewnienie równego korzystania z podstawowych wolności przez osoby niepełnosprawne oraz zapewnienie poszanowania ich godności.

            Ogólne zasady konwencji to:

  • Poszanowanie przyrodzonej godności i autonomii osoby niepełnosprawnej. Ta autonomia dotyczy podejmowania decyzji oraz poszanowania niezależności.
  • Brak dyskryminacji
  • Integracja społeczna i udział w społeczeństwie
  • Akceptacja niepełnosprawności oraz poszanowanie odmienności
  • Równość szans
  • Dostępność
  • Równość mężczyzn i kobiet
  • Poszanowanie rozwijających się zdolności dzieci niepełnosprawnych

Konwencja opisuje również obowiązki państw wobec osób niepełnosprawnych, do których należą przede wszystkim: zapewnienie pełnej realizacji praw i wolności człowieka bez jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Nakłada również obowiązek konsultacji ustawodawstwa i polityki wobec osób niepełnosprawnych z samymi zainteresowanymi oraz angażowanie ich w te procesy.

Konwencja porusza też zagadnienia dotyczące równości wszystkich ludzi wobec prawa i ich prawnej ochrony, podniesienie świadomości społecznej na rzecz wzmocnienia poszanowania praw osób niepełnosprawnych oraz zwalczanie stereotypów, uprzedzeń i szkodliwych praktyk wobec tych osób.

Artykułu 12-17 Konwencji gwarantują wszystkim osobom niepełnosprawnym:

  • Równość wobec prawa
  • Równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości
  • Wolność i bezpieczeństwo osobiste
  • Wolność od poniżającego traktowania i kar
  • Wolność od wykorzystywania, przemocy nadużyć
  • Ochronę integralności osobistej

Osoby niepełnosprawne maja prawo do osiągnięcia najwyższego możliwego stanu zdrowia,  dostępności opieki zdrowotnej i rehabilitacji bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Szeroko pojęte programy rehabilitacyjne powinny być dostępne jak najwcześniej i powinny być oparte na interdyscyplinarnej ocenia stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb danej osoby niepełnosprawnej.

Masz prawa zagwarantowane polskim ustawodawstwem

            W Polsce prawo do równego traktowania regulują przepisy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (tekst jednolity: Dz. U. z 2016, poz. 1219), jak również Uchwała Sejmu RP z dnia 7 grudnia 2012 r.  w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych.

Masz prawa zagwarantowane przez Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych

            Ważnym dokumentem jest również Karta Praw Osób Niepełnosprawnych, która formułuje następujące prawa:

  1. Prawo dostępu do dóbr i usług umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym.
  2. Prawo dostępu do leczenia i opieki medycznej, wczesnej diagnostyki, rehabilitacji i edukacji leczniczej a także do świadczeń zdrowotnych uwzględniających rodzaj i stopień niepełnosprawności, w tym do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, sprzęt rehabilitacyjny.
  3. Prawo dostępu do wszechstronnej rehabilitacji mającej na celu adaptację społeczną;
  4. Prawo nauki w szkołach wspólnie ze swymi pełnosprawnymi rówieśnikami, jak również do korzystania ze szkolnictwa specjalnego lub edukacji indywidualnej.
  5. Prawo pomocy psychologicznej, pedagogicznej i innej pomocy specjalistycznej umożliwiającej rozwój, zdobycie lub podniesienie kwalifikacji ogólnych i zawodowych.
  6. Prawo pracy na otwartym rynku pracy zgodnie z kwalifikacjami, wykształceniem i możliwościami oraz korzystania z doradztwa zawodowego i pośrednictwa, a gdy niepełnosprawność i stan zdrowia tego wymaga – prawo do pracy w warunkach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych.
  7. Prawo zabezpieczenia społecznego uwzględniającego konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów wynikających z niepełnosprawności, jak również uwzględnienia tych kosztów w systemie podatkowym.
  8. Prawo życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, w tym: dostępu do urzędów, punktów wyborczych i obiektów użyteczności publicznej, swobodnego przemieszczania się i powszechnego korzystania ze środków transportu, dostępu do informacji, możliwości komunikacji międzyludzkiej.
  9. Prawo posiadania samorządnej reprezentacji swego środowiska oraz do konsultowania z nim wszelkich projektów aktów prawnych dotyczących osób niepełnosprawnych.
  10. Prawo pełnego uczestnictwa w życiu publicznym, społecznym, kulturalnym, artystycznym, sportowym oraz rekreacji i turystyce odpowiednio do swych zainteresowań i potrzeb.

Aby móc dochodzić swoich praw potrzeba je najpierw poznać. Na łamach niniejszego bloga będę publikował informacje ważne dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Zapraszam do regularnych odwiedzin.