Organizacja opieki

Organizacja opieki i ocena stanu podopiecznego

Organizacja opieki jest sprawą kluczową w początkowej fazie przygotowania czynności opiekuńczych. Praca opiekuna wymaga specjalistycznej wiedzy, umiejętności oraz organizacji pracy, bez której nie jest możliwe sprawne i bezpieczne wykonywanie czynności opiekuńczych. Aby dobrze zaplanować swoją pracę w pierwszej kolejności opiekun jest wezwany do tego, aby ocenić stan fizyczny, psychiczny i społeczny podopiecznego. Warto pamiętać, że podmiotem opieki, szczególnie tej wykonywanej w warunkach domowych jest nie tylko pacjent, ale także osoby dla niego znaczące (np. członkowie rodziny). Z tego względu potrzebna jest wiedza nie tylko o stanie zdrowia podopiecznego, ale również o jego rodzinie. Ważne jest aby przed podjęciem opieki, już na etapie wstępnego wywiadu starać się poznać najbliższe osoby podopiecznego i zdobyć o nich podstawowe informację (kto sprawuje opiekę nad chorym, jakie są jego możliwości, umiejętności, wiedza, sytuacja finansowa, mieszkaniowa). Oczywiście wszelkie informacje należy gromadzić z zachowaniem szczególnej troski o zachowanie dyskrecji i należytej poufności. Zaufanie buduje się również poprzez delikatność w zdobywaniu informacji. Warto pamiętać, że podejmując opiekę w domu podopiecznego, to my jesteśmy tam gośćmi, w związku z tym potrzeba nam zachować takt i zasady etyki zawodowej.

Metody gromadzenia informacji

Odpowiednie zaplanowanie działań opiekuńczych wymaga zgromadzenia odpowiedniej ilości danych o podopiecznym. Informacje możemy zdobywać na kilka sposobów, pamiętając że nie planujemy opieki raz na zawsze. Stan pacjenta i różne życiowe okoliczności mogą być bardzo dynamiczne i ulegać wielu zmianom, co wymusza dostosowywanie planu opieki do powyższych czynników. Podstawą do prawidłowego zaplanowania opieki jest odpowiednie rozpoznanie potrzeb podopiecznego. Niewłaściwe rozpoznanie potrzeb może prowadzić do niewłaściwych działań i do wystąpienia niepożądanych skutków. Podobnie jak lekarz, który aby leczyć w sposób skuteczny i nie zaszkodzić pacjentowi musi postawić odpowiednią diagnozę, tak samo opiekun, aby opieka przyniosła odpowiedni skutek musi prawidłowo rozpoznać potrzeby. Jak gromadzić informacje konieczne do prawidłowego rozpoznania potrzeb?

  • Przeprowadzić wywiad
  • Dokonać obserwacji
  • Dokonać pomiarów podstawowych parametrów życiowych
  • Dokonać analizy dokumentacji medycznej

Wywiad

Podstawową metodą gromadzenia informacji jest wywiad z podopiecznym i jego rodziną. Ważne jest aby uzyskać maksymalnie precyzyjne informacje, zwłaszcza od osoby, która w sposób bezpośredni zajmowała się opieką nad chorym. Warto pamiętać, że podopieczny nie zawsze jest wiarygodnym źródłem informacji. Szczególnie dotyczy to osób cierpiących na różnego rodzaju choroby otępienne. Warto zatem zadawać podopiecznemu i najbliższym osobom pytania o samopoczucie, przyzwyczajenia, nawyki higieniczne, stopień samoobsługi i samowystarczalności oraz o sprzęt pomocniczy który jest wykorzystywany.

Obserwacja

Obserwacja również jest podstawową i bardzo skuteczną metodą gromadzenia informacji o podopiecznym i osobach znaczących. Opiekun powinien być wnikliwym obserwatorem, który jest wstanie odpowiednio analizować rzeczywistość i wyciągać wnioski. Obserwacji powinien podlegać wygląd pacjenta, objawy chorobowe, zachowanie, relacje rodzinne i społeczne. Odpowiednia obserwacja i analiza pozwala po pierwsze ocenić ogólny stan chorego, po drugie odpowiednio zareagować w przypadku wystąpienia zagrożenia, po trzecie podjąć natychmiastowe działania. Z powyższych względów opiekun powinien posiadać bardzo mocno rozwinięte zdolności analityczne i społeczne, a także dużą zdolność współodczuwania i przewidywania.

Analiza dokumentacji

Dokumenty (np. historia choroby, karta wypisu ze szpitala) dostarczają konkretnych informacji na temat jednostki chorobowej podopiecznego, przebiegu leczenia i wykonywanych badań. Oprócz dokumentacji medycznej, w celu lepszego poznania rodziny można oprzeć również się na dokumentach pracowników socjalnych (np. wywiad z pracownikiem  socjalnym). Warto również prowadzić własną dokumentację przebiegu opieki, czy to w formie karty pielęgnacji, czy w formie zwykłego dziennika do którego wpisujemy wszystkie niezbędne informacje o wykonywanych czynnościach. Wewnętrzna dokumentacja jest również nieocenionym sposobem komunikacji w przypadku, gdy opiekę sprawuje dwóch lub więcej opiekunów pracujących na zmiany.

Zasady ergonomii i BHP

Ważnym czynnikiem w organizacji pracy opiekuna jest dostosowanie planu opieki do zasad ergonomii oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. Stosowanie pewnych uniwersalnych działań zdecydowanie poprawia jakość i bezpieczeństwo pracy.

Najważniejsze zasady pracy

  • Stosowanie odzieży medycznej, która nie krępuje ruchów, przepuszcza powietrze i nadaje się do prania w wysokich temperaturach. Pranie w bardzo wysokiej temperaturze jest konieczne do zniszczenia wszelkich szkodliwych drobnoustrojów, które mogły pozostać na ubraniu podczas pracy.
  • Stosowanie odpowiedniego obuwia, na płaskim lub niskim obcasie, które dobrze utrzymuje stopę i posiada podeszwę antypoślizgową
  • Stosowanie środków ochrony indywidualnej, takich jak: fartucha foliowego, maseczki, okularów, rękawiczek jednorazowych. Można stosować rękawiczki lateksowe, winylowe lub nitrylowe. Osobiście polecam rękawiczki nitrylowe, które zapewniają lepszy komfort zarówno podopiecznemu jak i opiekunowi
  • Stosowanie środków dezynfekujących

Aby zapobiec różnego rodzaju urazom układu kostno-stawowego warto znać odpowiednie techniki pracy z podopiecznym:

  • Odwracanie chorego przodem do siebie, aby uniknąć wypadnięcia podopiecznego z łóżka
  • Unikanie gwałtownych skrętów tułowia przy jednoczesnym przenoszeniu podopiecznego
  • Praca na ugiętych nogach i wyprostowanym kręgosłupie (szczególnie podczas przenoszenia, czy podnoszenia podopiecznego)
  • Unikać dźwigania ponad siły
  • Stosowanie sprzętu pomocniczego (nr. Podnośnika)
  • Podczas pracy stojącej, stopy powinny być rozstawione na szerokości bioder
  • Wykonywanie czynności na wysokości łokci
  • Łóżko oraz wózek powinny być zablokowane
  • Stosowanie sprzętu pomocniczego (łóżko rehabilitacyjne sterowane elektrycznie, podkłady ślizgowe, pasy itp.)

W procesie planowania opieki warto również wziąć pod uwagę podstawowe zasady ergonomii pracy:

  • Dostęp do łóżka minimum z trzech stron
  • Stolik lub szafka przyłóżkowa umieszczona po prawej stronie łóżka (po stronie bliższej)
  • Tacę z materiałami i sprzętem zawsze umieszczamy po stronie bliższej pacjenta
  • Nie wskazane jest zbytnie przemieszczanie się wokół łóżka. Lepiej pracować najpierw z jednej, potem z drugiej strony
  • Ważne jest zaplanowanie kolejności wykonywania czynności
  • Przygotowanie wszystkich niezbędnych materiałów przed rozpoczęciem pracy
  • Przygotowanie pojemników na odpady

Niezwykle istotne jest również higieniczne mycie i dezynfekcja rąk przed czynnościami i bezpośrednio po nich.

Organizacja opieki jest podstawowym elementem pracy każdego opiekuna i warto o nią zadbać. Prawidłowe planowanie i dbanie o ergonomię nie tylko ułatwia pracę opiekunowi, ale także dobrze świadczy o jego przygotowaniu i fachowości.