Opieka skoncentrowana na pacjencie

Opieka skoncentrowana na pacjencie w Polsce

Od jakiegoś czasu słyszy się w Polsce o konieczności wprowadzenia systemu opieki skoncentrowanego na pacjencie. Tylko taki model jest w stanie wnieść do leczenia konkretną wartość, nie widząc tylko  medycznej diagnozy i kodu rozliczeniowego, ale dostrzegając człowieka i jego potrzeby. Każdy człowiek jest inny, każdy jest indywidualną jednostką, której  życie, sytuacja społeczna, rodzinna, finansowa i zdrowotna często wykracza poza lekarskie statystyki. Aby leczenie i opieka były skuteczne potrzeba spojrzenia szerszego, obejmującego wszystkie wyżej wymienione czynniki, a nie tylko zdiagnozowanie jednostki chorobowej. W polskich realiach taką opiekę miała zakładać Ustawa o Podstawowej Opiece Zdrowotnej z 2017 roku. Ustawa ta miała na celu min:

  • Opiekę zdrowotną skoncentrowaną na pacjencie
  • Podniesienie rangi edukacji i profilaktyki
  • Poprawę jakości funkcjonowania POZ, poprzez optymalizację procesu leczenia
  • Skoordynowanie działań na różnych poziomach opieki zdrowotnej
  • Zapewnienie ciągłości leczenia

Założeniem modelu działania był zespół Podstawowej Opieki Zdrowotnej składający się z lekarza POZ, pielęgniarki POZ i położnej POZ. Koordynatorem tego zespołu miał być lekarz. Jak ten system się sprawdza w praktyce, możecie sami ocenić po kilku latach funkcjonowania, pytając samych siebie, o rzeczywiste bycie w centrum zainteresowania systemu.

Czym jest opieka skoncentrowana na pacjencie?

Według definicji Institute for Healthcare Improvement, jest to umieszczenie pacjenta i jego rodziny w centrum każdej decyzji i umożliwienie stawania się partnerem współpodejmującym wszystkie decyzje. Institute for Healthcare Improvement jest niezależną organizacją non-profit, która pomaga w poprawie opieki zdrowotnej na całym świecie. Instytut został założony 1991 roku i posiada swoją siedzibę w Stanach Zjednoczonych w Cambridge, Massachusetts. Natomiast definicja Institute of Medicine (IOM) definiuje opiekę skoncentrowaną na pacjencie jako: „zapewnienie opieki, która szanuje i reaguje na indywidualne preferencje pacjenta, potrzeby i wartości oraz zapewnia, że te wartości mają wpływ na wszystkie decyzje kliniczne”.

Zasady opieki skoncentrowanej na pacjencie

Badania przeprowadzone przez Picker Institute i Harvard Medical School wyłoniły osiem podstawowych zasad opieki zdrowotnej skoncentrowanej na pacjencie. Zasady te zostały sformułowane na podstawie wywiadów przeprowadzonych z pacjentami, członkami ich rodzin, lekarzami i personelem medycznym. Na podstawie tych badań stwierdzono, że istnieją pewne praktyki służby zdrowia, które pozytywnie wpływają na doświadczenie pacjenta i sprawiają, że czuje on się pewnie i bezpiecznie oraz jest zadowolony:

1.Poszanowanie wartości, preferencji i potrzeb pacjentów.

Pacjenci chcą aby szanowano ich unikalne potrzeby i wartości oraz by traktowano ich z szacunkiem, uznając ludzką godność niezależnie od wieku, statusu społecznego, czy zasobności portfela. Ważną sprawą jest również poszanowanie odrębności kulturowej oraz autonomii jednostki.

2. Koordynacja i integracja opieki

Pacjent często czuje się bezsilny wobec choroby. Badania wykazały, że właściwa koordynacja działań medycznych zmniejsza to uczucie. Sprawnie skoordynowana i wykonana opieka medyczna niweluje poczucie lęku i nieufności oraz sprawia, że pacjent jest bardziej skłonny do współpracy z personelem.

3. Informacja i edukacja

W przeprowadzanych wywiadach, pacjenci często zwracali uwagę na obawę dotyczącą rzetelności przekazywanych im informacji. Lęk dotyczył zatajania przez personel informacji na temat stanu zdrowia, czy rokowań na przyszłość. Aby przeciwdziałać tym obawom potrzebna jest szczerość i dobra komunikacja pomiędzy zespołem medycznym a pacjentem. Niezbędne są:

  • Informacje o stanie zdrowia pacjenta
  • Informacje o procesach opieki i podejmowanym leczeniu
  • Informacje ułatwiające autonomię, samoopiekę i promocję zdrowia
  • Komfort fizyczny

4. Komfort fizyczny został podzielony na trzy obszary:

  • Zarządzanie bólem
  • Pomoc w zakresie podstawowych czynności życiowych
  • Otoczenie i środowisko szpitalne

5. Wsparcie emocjonalne i łagodzenie lęku

Strach i lęk, które nieodzownie związane są z chorobą mogą powodować skutki równie negatywne jak sama choroba. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • Lęk przed prawdą o swoim stanie zdrowia, leczeniem, rokowaniem
  • Lęk przed wpływem choroby na siebie i rodzinę
  • Niepokój związany z finansowym wpływem choroby

Wsparcie emocjonalne, psychiczne i duchowe jest niezwykle istotne na każdym etapie choroby. Ważna jest tu odpowiednia pomoc psychologiczna, duszpasterska a także odpowiednia postawa personelu medycznego.

6. Zaangażowanie rodziny i przyjaciół

Rodzina i przyjaciele pełnią istotną rolę w zdrowieniu, stanie psychicznym, czy duchowym pacjenta. Rodzina powinna być zaangażowana w opiekę i być jej podstawowym ogniwem. Rodzinny wymiar opieki można wspierać następująco:

  • Zapewnić zakwaterowanie dla rodzin i przyjaciół pacjenta
  • Zaangażowanie rodziny w proces podejmowania decyzji
  • Wspieranie członków rodzin jako opiekunów
  • Uznanie potrzeb rodzin

7. Ciągłość.

Jedną z obaw jaką wyrazili pacjenci jest ciągłość opieki po wyjściu ze szpitala. Często jest tak, że człowiek opuszczający szpital jest pozostawiony sam sobie, lub staje się obciążeniem dla rodziny, która często staje oko w oko z nową i nieznaną sytuacją w ich życiu. Zwykle brak jest systemowych rozwiązań zapewniających ciągłość opieki, co jest przyczyna lęku. Warto zadbać o:

8. Dostępność.

W zapewnieniu komfortu pacjentów niezwykle istotna jest dostępność usług i poczucie, że w razie potrzeby można liczyć na pomoc

  • Dostęp do szpitali, klinik, gabinetów lekarskich
  • Dostępność specjalistycznego transportu
  • Łatwość planowania wizyt lekarskich
  • Dostępność wizyt w razie potrzeby
  • Dostęp do specjalistów lub specjalistycznych usług
  • Jasne instrukcje o możliwości uzyskania skierowania

Polskie realia służby zdrowia

Konfrontując powyższe zasady opieki skoncentrowanej na pacjencie z polskimi realiami w służbie zdrowia można stwierdzić, że wiele z tych elementów nie działa i są to tylko pobożne życzenia.

Większość pacjentów ocenia służbę zdrowia jak lot samolotem. Zakładają, że samolot jest wykonany według najwyższych standardów bezpieczeństwa, odpowiednio serwisowany i pilotowany przez kompetentne osoby. Kryteria oceny danej linii lotniczej są zwykle daleko nietechniczne, ponieważ o technologii pasażerowie nie mają pojęcia. Oceniają więc komfort podróży, przyjazną obsługę, punktualność i bezpieczeństwo oparte na pewnych statystykach. Podobnie jest w służbie zdrowia, która jest oceniana przez pryzmat aspektów nietechnicznych takich jak kontakt z lekarzem, umiejętności „miękkie” personelu medycznego, punktualność, dostępność itd. Pacjentów nie obchodzą kwestie techniczne, ponieważ się na nich nie znają.

Opieka skoncentrowana na pacjencie jest więc oparta na współpracy, skoordynowana i dostępna we właściwym miejscu i czasie. Koncentruje się na komforcie fizycznym i emocjonalnym oraz przestrzega indywidualnych wartości i warunki społeczno-kulturowe. Rodziny pacjentów nie są koniecznymi „trybikami systemu”, ale pożądanymi i oczekiwanymi członkami zespołu opieki oraz ich obecność jest wspierana. Informacje są przekazywane terminowo i na bieżąco po to aby ułatwić podejmowanie świadomych decyzji.

Aby zapewnić prawdziwą opiekę skoncentrowaną na pacjencie potrzeba przeprojektować cały system opieki zdrowotnej, wraz z jego finansowaniem, ale przede wszystkim zmienić ludzką mentalność. Potrzebujemy wprowadzenia spersonalizowanej opieki medycznej, gdzie pacjent i jego potrzeby będą stać w centrum i będzie on klientem, który może o sobie decydować a nie petentem i biernym odbiorcą usług.

Skorzystaj z oferty naszych partnerów: