Demencja-jak ją zrozumieć?

Demencja – klucz do jej zrozumienia.

Demencja i inne choroby otępienne dotykają w skali globalnej od 17 do 25 mln ludzi. Często nie rozumiemy taj choroby, co ma zasadniczy wpływ na umiejętność radzenia sobie z chorą osobą. Niewątpliwie kluczem do zrozumienia choroby jest świadomość jej wieloaspektowości w porównaniu do innych schorzeń oraz wielości rodzajów. Bez wątpienia kluczowa jest tutaj wiedza opiekuna, która pozwala na lepsze planowanie terapii oraz zastosowanie opieki skoncentrowanej na pacjencie. Taki rodzaj opieki jest w stanie jeszcze bardziej zaspokoić wszystkie potrzeby podopiecznego i włączyć go w miarę możliwości w proces decyzyjny dotyczący leczenia.

Co to jest demencja?

Demencja jest terminem określającym zakłócenia w funkcjonowaniu mózgu obejmujące pamięć, język, kontrolę zachowania i impulsów, rozumienie czasu, logiczne myślenie itp. Jest to jedna z chorób otępiennych, których możemy rozróżnić wiele rodzajów, dlatego poniżej przedstawiam listę kilku najpowszechniej występujących:

  • Choroba Alzheimera
  • Otępienie naczyniowe
  • Otępienie Lewy’ego
  • Otępienie czołowo-skroniowe (FTD)
  • Otępienie mieszane

Każdy w/w rodzajów choroby otępiennej inaczej wpływa na mózg, powoduje różne objawy oraz przebiega w różnym tempie i porządku.

Choroba Alzheimera

Jedną z najczęściej występujących chorób otępiennych jest choroba Alzheimera, o której już pisałem tutaj.

Choroba Alzheimera jest postępującą powoli, nieuleczalną chorobą, która zwykle rozwija się całymi latami. Istotny jest fakt, że objawy choroby może przyspieszyć jakieś traumatyczne wydarzenie, na przykład śmierć współmałżonka.

Objawy choroby Alzheimera

  • trudności w przypomnieniu sobie ostatnich zdarzeń i sytuacji
  • mylenie faktów, miejsc i czasu
  • trudności w wykonywaniu zadań, które niegdyś wykonywało się bez problemu
  • kłopot w znalezieniu odpowiednich słów, dokończeniu myśli, zdań, opisaniu uczuć
  • niemożność dobrego osądu sytuacji
  • zmiany nastroju
  • brak zainteresowania, wycofanie, apatia, podejrzliwość
  • zmniejszona zdolność do logicznego myślenia
  • trudności w planowaniu, rozwiązywaniu problemów

Czym różni się demencja od zapominania?

Bez wątpienia w pewnym wieku jesteśmy bardziej podatni na zapominanie, ponieważ nasz umysł nie pracuje już tak dobrze, jak wtedy, gdy byliśmy młodzi. O ile starzenie się organizmu jest normalne i dotyczy wszystkich, o tyle demencja jest chorobą, która dotyczy niektórych i jest o wiele bardziej złożona nią zwykłe zapominanie. Ludzie zapominalscy mogą zapamiętywać pewne informacje, choć czasami będzie wymagało to wysiłku i pracy, w przypadku demencji może pojawić się niemożność utrwalenia sobie prostych informacji. Ludzie zapominalscy mogą korzystać z kalendarzy, planerów, notatników, czy różnych przydatnych aplikacji. Osoby chore na demencję nie są w stanie z tych narzędzi korzystać, ponieważ choroba ta uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie.

Jak wygląda normalne starzenie się?

W przypadku normalnego starzenia się mózgu mamy możliwość zapamiętania większości treści, choć niewątpliwie trwa to dłużej i wymaga więcej wysiłku. Choć nabycie nowych umiejętności często jest bardziej czasochłonne niż wcześniej i wymaga więcej praktyki, to jest możliwe. Jeżeli senior zapomni jakieś nazwisko, czy słowo, to w końcu je sobie przypomina i jest w stanie podać fakty i szczegóły z przeszłości. Znałem mężczyznę, który w wieku 70 lat skończył studia wyższe, a więc wiek nie jest przeszkodą do zdobywania wiedzy.

Łagodne upośledzenie funkcji poznawczych

W przeciwieństwie do choroby Alzheimera istnieją jeszcze inne, łagodne formy demencji, które wiążą się przede wszystkim z deficytami pamięci. Chociaż bez wątpienia deficyty te przeszkadzają w codziennym życiu, to nie wpływają one znacząco na codzienne funkcjonowanie. Pomocne tutaj mogą być notatki, listy zadań, czy przypomnienia. Łagodne zaburzenia poznawcze, zwane inaczej MCI (mild cognitive impairment) niewątpliwie zaburzają procesy pamięci, ale nie powodują otępienia. Uważa się, że MCI występuje u 15-30% osób po 60 roku życia i w 10% przypadków są to zmiany odwracalne. Zazwyczaj u 20-50% osób rozwija się zespół otępienny w ciągu 5-7 lat.

Otępienie naczyniowe

Ten rodzaj demencji jest spowodowany przewlekłym zmniejszeniem przepływu krwi do mózgu i charakteryzuje się postępującą utratą pamięci i innych funkcji poznawczych, co w konsekwencji prowadzi do otępienia. Otępienie naczyniowe może, choć nie musi być spowodowane udarem niedokrwiennym mózgu. Godny uwagi jest fakt, że udar nie zawsze powoduje otępienie. Oprócz udaru schorzenie to mogą powodować:

  • zwężenie naczyń krwionośnych
  • miażdżyca tętnic
  • wysokie ciśnienie krwi
  • cukrzyca
  • migotanie przedsionków
  • zawał serca
  • palenie tytoniu

Otępienie naczyniowe, podobnie jak choroba Alzheimera może rozwijać się bardzo stopniowo, w długim okresie.

Otępienie Lewy’ego

Otępienie z ciałami Lewy’ego są drugą po chorobie Alzheimera, najczęstszą przyczyną  chorób otępiennych u osób starszych. Jest to choroba, która bardzo często jest mylona właśnie z chorobą Alzheimera lub Parkinsona i dlatego jest trudna do zdiagnozowania oraz często niewłaściwie leczona.

Otępienie z ciałami  Lewy’ego (DLB) jest chorobą neurodegeneracyjną, w której dochodzi do patologicznych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym i w konsekwencji do demencji.

Objawy DLB:

  • problemy ruchowe
  • bezruch
  • odrętwienie
  • maskowata twarz
  • drżenie spoczynkowe
  • zaburzenia snu (szczególnie w fazie REM)
  • upadki, omdlenia
  • halucynacje wzrokowe
  • trudności w postrzeganiu rzeczywistości
  • potliwość
  • problemy z oddawanie moczu
  • kłopoty z połykaniem

Leczenie DLB

Leczenie odbywa się poprzez przyjmowanie odpowiednich farmaceutyków, gdzie choremu podaje się inhibitory acetylocholinoesterazy, podobnie jak w przypadku choroby Alzheimera.

 Można również stosować leczenie niefarmakologiczne w formie terapii poznawczej.

Otępienie czołowo-skroniowe

W otępieniu czołowo-skroniowym dochodzi do zmian zanikowych w obrębie skroniowych i czołowych płatów mózgu. Właśnie te obszary mózgu odgrywają kluczową rolę w podejmowaniu decyzji, kontroli zachowania, kontroli emocji i języka. Choroba ta zwykle w początkowym okresie powoduje afazję mowy i języka, zaś później doprowadza do zaburzeń poruszania się, utrzymania równowagi i połykania. Często występuje niewłaściwy osąd sytuacji, impulsywne zachowanie, wraz z apatią i utratą inicjatywy. Zwykle nie ma to wpływu na pamięć, przynajmniej w początkowym okresie choroby. Otępienie czołowo-skroniowe zwykle powoduje uszkodzenie komórek nerwowych, przez co powstałe zmiany są nieodwracalne.

Demencja mieszana

Demencja mieszana jest kombinacją dwóch lub więcej rodzajów demencji. Na przykład choroba Alzheimera i otępienie naczyniowe występujące w tym samym czasie.

Podsumowanie

Niewątpliwie, aby nauczyć się odpowiednio postępować z osobą chorą na demencje, potrzeba najpierw tą chorobę poznać. Niewątpliwie wczesne zdiagnozowanie choroby i zastosowanie odpowiedniej może opóźnić objawy i pozwolić na lepszą jakość życia.

Temat demencji jest tematem bardzo obszernym i nie został on wyczerpany w tym artykule. Na pewno pojawią się wpisy poszerzające to zagadnienie. Zapraszam do śledzenia bloga, udostępniania i komentowania treści. Proszę również o pomysły o czym napisać kolejne artykuły.

Pozdrawiam

Artur Lewtak

Skorzystaj z oferty partnerów: